Berichten

Blog 4. Peter Leusink: #MeToo – Taskforce noodzakelijk

Het kan niemand zijn ontgaan, in de maand oktober is de eerst verjaardag van de #MeToo-discussie gevierd. Met in november nog een kleine afterparty, waarvan akte. Opvallend is de grote diversiteit aan opvattingen over zowel oorzaak als oplossing van het probleem. Wat ik persoonlijk merk is dat ik in elke mening wel iets lees dat van waarde is. Eigenlijk is alles al gezegd en dat geeft hoop. Het gaat over vrouwen, over mannen, over daders, over slachtoffers, over opvoeding, over biologie, over ouders, over kinderen, over media, over school, over werk, over sport, over het uitgaansleven, over onbeholpenheid, over geweld, over respect, over grenzen, over verantwoordelijkheid, over schuld, over seks, over macht, over de maatschappij, over de overheid, over de ander, en over jezelf. Samenvattend mag, nee, moet je concluderen dat seksuele intimidatie en seksueel geweld een complex probleem is dat om een complexe oplossing vraagt. Ook dat was al eens gezegd.

Hoe los je zoiets complexs nu op? In 2005 stonden een aantal organisaties voor dezelfde vraag bij het probleem van overgewicht onder jongeren. Dit leidde tot het vormen van een convenant Gezond Gewicht dat tien jaar later werd opgeheven ten gunste van allerlei gemeentelijke initiatieven. De kern van het succes van het convenant was de samenwerking van in totaal 27 partijen afkomstig van overheden, het bedrijfsleven en maatschappelijke organisaties, die zich gezamenlijk gingen inzetten om de stijgende trend van overgewicht om te buigen in een daling. Hun aanpak kenmerkte zich door de inzet van meerdere interventies tegelijkertijd onder verschillende doelgroepen (kinderen, ouders, uitvoerend professionals – leraren, fysiotherapeuten, huisartsen, winkeliers, horeca, diëtisten –, en bestuurders), in verschillende settingen (thuis, school, wijk, werk, zorg) en op verschillende niveaus (uitvoerend, strategisch en tactisch). Deze benadering sloot aan bij het principe van het sociaal-ecologisch model en de daarbij behorende systeemaanpak die stelt dat je gedrag alleen kunt veranderen als je tegelijkertijd de omgeving als geheel verandert.

Waarom zou iets dergelijks niet ook kunnen worden toegepast bij seksueel geweld? De omvang en impact van seksueel geweld overstijgt dat van overgewicht en de ambitie van een convenant of taskforce is dan ook passend bij een dergelijk probleem. Een taskforce van relevante partijen in verschillende domeinen en op verschillende niveaus dwingt urgentie af en is de opmaat voor een breed draagvlak. De diversiteit aan deelnemende partijen doet recht aan de complexiteit van het probleem en noodzaakt tegelijkertijd tot samenwerking. Niemand heeft het antwoord, dus zijn alle antwoorden belangrijk. Fragmentarische acties met alle goede bedoelingen van dien schieten uiteindelijk hun doel voorbij. Lessen aan jongeren op school kunnen worden versterkt als ook ouders daarin worden ondersteund, en omgekeerd. Werkgevers ondersteunen in de aanpak van dit thema op de werkvloer heeft alleen maar zin als dit tegelijkertijd wordt gefaciliteerd door regelgeving. Acties in het uitgaansleven en in de sportwereld krijgen meerwaarde als daar ook in het voortgezet onderwijs of opleidingen aandacht aan wordt besteed. Etcetera. Een integrale en brede aanpak is noodzakelijk, onder regie van een gezaghebbende persoon of organisatie. Dat dit geld en tijd gaat kosten mag duidelijk zijn, maar uiteindelijk kan een structurele en integrale aanpak van seksueel geweld en intimidatie alleen maar winst opleveren.

Blog 2. Ton Coenen: Waarom kijkt de politiek weg als het gaat om preventie van seksueel geweld?

Eén jaar #MeToo – indrukwekkend en dramatisch. Al die verhalen wereldwijd, wat een ellende. In Nederland zelf krijgt ruim de helft (53%) van de vrouwen en een vijfde (19%) van de mannen te maken met seksuele handelingen tegen hun wil. Elf procent van de vrouwen heeft ooit geslachtsgemeenschap tegen haar wil gehad. Onderzoek toont ook aan dat specifieke groepen extra kwetsbaar zijn om slachtoffer of dader te worden, bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke beperking, jongeren in de jeugdzorg of lhbt’s. De cijfers over de omvang van seksueel geweld en grensoverschrijdend gedrag zijn dramatisch maar niet nieuw. De vraag is wat ermee gedaan wordt.

In Nederland is de laatste jaren gelukkig veel geïnvesteerd in de opvang van vrouwen die met seksueel geweld te maken hebben. Ik vind dat er ook alle reden is om meer te investeren in de preventie van seksueel geweld. En als we echt een verschil willen maken, dan gaat het er bij preventie ook over hoe kinderen en jongeren groeien in hun rollen als man en vrouw. Ik vind daarbij met name meer focus nodig op de rol van mannen en op de nodige verandering daarin.

Vanuit Rutgers heb ik een jaar na de start van #MeToo vooral aangegrepen om meer aandacht te vragen voor preventie van seksueel geweld. We hebben gelobbyd en op allerlei manieren aandacht gevraagd. Op 8 oktober jl. organiseerden we de Rutgers Dialoog, waarin we samen met experts, professionals, jongeren, docenten, opiniemakers en politici gekeken hebben naar wat #MeToo heeft opgeleverd en wat er nog moet gebeuren. Ik had hiervoor drie bewindspersonen uitgenodigd: Minister Hugo de Jonge van VWS, Staatssecretaris Paul Blokhuis van VWS en Minister van Emancipatie Ingrid van Engelshoven. Reden daarvoor is dat ik vind dat er landelijk te weinig gebeurt. Geen van allen kon aanwezig zijn – zelfs niet nadat we vooraf gecheckt hadden bij de ambtenaren of ze zouden kunnen. OK, ze zijn druk. Maar geen van allen had de week voor de Dialoog tijd om de pers te woord te staan hierover. Of om deel te nemen aan TV-programma’s. Dat betekent maar één ding: ze willen duidelijk niet het publieke gesprek hierover aangaan. In de Tweede Kamer zijn wel wat vragen gesteld. Maar daar komen ze toch ook makkelijk weg op dit thema.

Ik blijf het onvoorstelbaar vinden dat de ministers en staatssecretaris wegkijken. Want daarmee laten ze seksueel geweld ook gebeuren.

En natuurlijk – de landelijke politiek gaat dit niet alleen oplossen. Organisaties in de zorg, gemeenten, onderwijs en schoolleiders, sportclubs, werkgevers, horeca en ouders hebben allen een rol in de preventie van seksueel geweld. En laten we reëel zijn – er is geen eenvoudige oplossing. Maar er is wel een aantal effectieve interventies. En niks doen is geen optie. De rijksoverheid heeft een belangrijke taak in de rol van aanjager. En daar komt nu niks van terecht.

Uit de reacties naar aanleiding van de aandacht op TV, radio, kranten en social media zien we groot maatschappelijk draagvlak om meer te investeren in preventie van seksueel geweld. De problemen zijn te groot om te negeren.

Dus de vraag is – hoe gaan we de landelijke politiek in beweging krijgen op preventie van seksueel geweld?

Blog 1. Philip Huff: Hoe kunnen we ervoor zorgen dat mannen vaker en luider hun stem laten horen tegen geweld tegen vrouwen?

Ten eerste, door de feiten te kennen.

Dat wil zeggen: het was niet Edmund Burke die zei dat het enige noodzakelijke voor de triomf van het kwaad is dat goede mannen niets doen – ook al schreef John F. Kennedy de uitspraak wel aan hem toe. Wie dit wel ooit zo zei, of schreef, is niet helemaal duidelijk. Vermoedelijk vindt Kennedy’s uitspraak zijn oorsprong bij John Stuart Mill (hij verhaspelde vaker zijn citaten): ‘Slechte mensen hebben niets meer nodig om hun doelen te bereiken, dan dat goede mannen iets zien en niets doen.’ Blijft staan: wie toekijkt bij geweld en niets doet helpt het geweld een handje. Dat geldt dus ook voor mannelijk geweld tegen vrouwen. Ook als je je als toekijker niet zelf fysiek schuldig maakt aan dit geweld.

Dit zijn de cijfers over het geweld tegen vrouwen (en cijfers zijn feiten – tot ze veranderen, uiteraard), die moet je kennen. In Nederland:

  • heeft eenenveertig procent, dus bijna de helft van de vrouwen, sinds haar vijftiende ooit een vorm van fysiek of seksueel geweld meegemaakt (het Europese gemiddelde ligt lager, op drieëndertig procent), het gaat om bijna tweeënhalf miljoen vrouwen;
  • is tweeëntwintig procent van alle vrouwen, meer dan een op de vijf, het slachtoffer van fysiek geweld door haar partner of ex-partner, het gaat om meer dan een miljoen vrouwen;
  • heeft twintig procent van de vrouwen onder de vijftien een ervaring van seksueel geweld meegemaakt;
  • heeft elf procent van de vrouwen seksueel geweld ervaren door een (ex)partner. Dat zijn bijna 660.00 vrouwen;
  • heeft tien procent van de vrouwen een verkrachting meegemaakt;
  • heeft bijna driekwart van de vrouwen seksuele intimidatie meegemaakt, dat zijn meer dan vier miljoen vrouwen.

De plegers van dit geweld zijn vaker mannen dan vrouwen. Hoe veel vaker? Negen op de tien plegers van fysiek of seksueel geweld tegen vrouwen is een man. Het aandeel van vrouwen in geweld tegen (ex)partners is verwaarloosbaar.

(Dit wil allemaal niet zeggen dat er geen geweld tegen mannen plaatsvindt, en dat, hoewel die aantallen veel lager zijn, dat geweld ook niet verwerpelijk is – tegelijkertijd: daar gaat deze campagne niet over.)

Dit zijn cijfers. Cijfers werken minder goed als er geen verhaal bij komt. Dat is punt twee. Dit stukje een oproep is aan jou, de man die dit leest – hallo! – om een bekende vrouw in je omgeving – je zus, je vriendin, je moeder, je beste vrienden, een collega – te vragen wat deze cijfers betekenen, wat hún ervaringen zijn; hoe zij graag gehoord en gezien zouden willen worden, geholpen. Want al het huiselijk geweld en het cybergeweld van mannen tegen vrouwen stopt niet als het verhaal bij statistieken blijft. Maak van feiten verhalen in jouw omgeving.

Punt drie: bespreek deze ervaringen en je eigen ervaringen met mannen in je omgeving. Bespreek angst, afwijzing, gevoelens van tekortkomen; spreek vrienden aan op nafluiten, op hun eventueel intimiderende gedrag; let op je eigen taal.

En vier, ik schreef het al eerder: ‘Verdiep je in feministische denkers: in de media, in de politiek, in je omgeving’. Lees dus blogs als deze, boeken als dit, en luister naar vrouwen en mannen die veel over dit onderwerp denken. Zo verdiep je je gesprekken weer, en je begrip van de wereld.

Vijf: spreek je vervolgens uit, op basis van dit verdiepte begrip, op basis van je ervaringen en inzichten. Schrijf bijvoorbeeld een volgende blog.

 

Bron: Factsheet geweld tegen vrouwen van Emancipator en https://atria.nl/nieuws-publicaties/geweld/geweld-tegen-vrouwen/geweld-tegen-vrouwen-feiten-en-cijfers/